Jednym z debiutujących w Krakowie lokali gastronomicznych jest “Charlotte. Chleb i wino” przy Pl. Szczepańskim. Miejscówka niezła. “Przypadkiem” przechodząc dzisiaj obok zaglądnęłam.
Podoba mi się prostota pomysłu. W tym wszystkim doceniam przede wszystkim pracę “rąk” oraz fakt, że nie są to jakieś przetworzone produkty, a po prostu…wypiekany na miejscu chleb i ciasta francuskie. Wystrój wnętrza spokojny, prosty. Fajne, gustowne logo - znowu ciśnie się na usta słowo “proste”.
Na parterze lokalu mieści się piekarnia, gdzie można podglądnąć jak praca wre.
Ciekawy sposób aranżacji metalowej balustrady klatki schodowej kamienicy. Właściwie to nie aranżacja, ta klatka po prostu tam jest, jak gdyby nic.
Nie byłabym sobą, gdybym nie spróbowała wypieków. Są i bagietki i croissanty i brioszki. Kiedy miła Pani zaproponowała mi te ostatnie, zobaczyłam przed oczami scenę z filmu “Dzień świra”. Brioszek więc nie wzięłam, tylko w myśli przedrzeźniłam “brioszki, brioszki”. Kupiłam chleb z orzechami i rodzynkami oraz francuskiego palucha czekoladowo-waniliowego, ale na pół…bo odezwał się we mnie krakowski centuś Ceny niemałe, więc to raczej ekstrawagancja. Chleb, rzeczywiscie bardzo smaczny…
Tutaj atutem jest faktycznie “prostota” w dobrym tego słowa znaczeniu.

Lubię czasem także zaglądnąć, zwłaszcza po mieloną kawę, do Pożegnania z Afryką przy ulicy św. Tomasza 21. Na miejscu, w kawiarni można napić się kawy i porozkoszować jej obezwładniajacym, wszechobecnym w tym w lokalu zapachem.

Szykowne dorożki niewątpliwie stanowią o uroku krakowskiego Starego Miasta. Jednak turystyczna atrakcja ma też i często drugą stronę medalu - cierpienie zwierząt, którym nie zapewnia się należytych warunków.

Bywając w różnych miejscach na świecie zwracam uwagę w jaki sposób traktowane są zwierzęta.
Szczególnie rażą mnie przypadki, kiedy źle traktowane jest zwierzę gospodarskie, któremu tak wiele człowiek zawdzięcza. Zwierzę, które zwykle jest towarzyszem niedoli i służy człowiekowi do pracy…jak choćby osioł, który zwykle wygląda jak sto nieszczęść.

Nawet myśląc o tym w czysto utylitarnym aspekcie, wydaje się logiczne, że jeśli właściciel zadba o kondycję zwierzęcia, będzie mu ono dłużej służyć pomocą.

Ulica Marrakeshu

Nie podoba mi się na ogół stosunek ludzi do zwierząt w Maroku. Na ulicach miast często człapią zabiedzone, pokancerowane, objuczone osły. Pełno tam wałęsających się kotów i psów, z tym że te drugie wydają mi się w gorszej sytuacji. Mam wrażenie, że psy bardziej, na ich nieszczęście, łakną towarzystwa człowieka…

Nie podoba mi się stosunek do zwierząt także w Polsce. Ogarnia mnie szał, gdy słyszę o porzucanych, przywiązywanych do drzew i bezmyślnie maltretowanych psach, kotach, koniach… Poniekąd miarą poziomu cywilizacyjnego jest stosunek do zwierząt.
I jak wypadamy w tej “konkurencji”?
Tak naprawdę nie widzę wielkiej różnicy w znęcaniu się nad zwierzętami i ludźmi. To kwestia optyki. Granica w tym wypadku jest cienka i zależna od okoliczności, które sprawiają, że zwykle to zwierzę jest słabsze, a człowiek niemal bezkarny w swoim okrucieństwie.
Uważam, że kary za znęcanie się nad zwierzętami powinny być zdecydowanie zaostrzone.

Przypomniał mi się tutaj jeden z felietonów Krystyny Jandy, której los polskich, często niewydojonych i rozpaczliwie ryczących krów, leży na sercu… ;). Można go tutaj przeczytać.

Nie od dziś czuję, że ludzie jako gatunek mnie rozczarowują…

Nazwa zwyczaju Emaus wywodzi od miejscowości, wymienionej w Ewangeli św.Łukasza, do której to wędrowali uczniowie Jezusa. Po drodze mieli oni napotkać swego zmartwychwstałego Nauczyciela, którego wówczas nie rozpoznali.

Z kolei we wtorek po Wielkanocy w Podgórzu odbywa się tradycyjna Rękawka.
Pierowtnie obrzęd ten odbywał się przy kopcu Krakusa. Współcześnie - pod XII - wiecznym kościółkiem św. Benedykta, do którego tylko w ten jeden dzień w roku można wejść.
Nazwa Rękawka pochodzi od tradycji, podłóg której kopiec Krakusa (zwany również Rękawką) był sypany z ziemi noszonej w rękawach.
Rękawka swoimi korzeniami z całą pewnością nawiązuje do pogańskich obrzędów związanych z Dziadami wiosennymi, przypadającymi właśnie na okres przesilenia wiosennego. Już sama etymogolia nawiązuje do kultu zmarłych. Co ciekawe, słowo “Rękawka” może mieć prasłowiański rodowód, związany z pochówkiem (w języku czeskim rakev, słowackim rakva oznacza trumnę, zaś serbskie raka – grób).
Przodkowie, chcąc okazać cześć zmarłym mieli w zwyczaju zrzucać ze wzgórza pokarmy i monety.
W Krajowie conajmniej od XVII wieku, ze szczytu kopca w czas odpustu (we wtorek, będący kiedyś również dniem świątecznym) zamożni krakowianie zrzucali owoce, słodycze i pieniądze (w powierzchniowej warstwie odnaleziono monety z różnych okresów dziejowych), zaś biedni, żacy i dzieci zbierali je u podnóża.
Prawdopodobnie budowa podgórskiego kościoła św. Benedykta i ustanowienie święta jego patrona w dniu 21 marca (pierwszy dzień wiosny), było reakcją Kościoła katolickiego wobec wciąż żywych słowiańskich praktyk religijnych na Krzemionkach.

Tatry zimą. Fot. Agnieszka Szuwarzyńska

A teraz do rzeczy…
Poniższy przepis na staropolski piernik pochodzi z książki “W staropolskiej kuchni” Marii Lemnis i Henryka Vitry.
Dawne polskie przysłowie powiada, że najlepszymi rarytasami w Polsce były niegdyś “gdańska gorzałka, toruński piernik, krakowska panna i warszawski trzewik”.
Podobno staropolskie pierniki nie ustępowały jakością norymberskim, a przygotowanie ciasta piernikowego uchodziło za prawdziwą sztukę. Dojrzewało ono powoli i mogło być przechowywane w stanie surowym całymi miesiącami.
Miarą polularności pierników w Polsce jest fakt, iż faska z ciastem piernikowym stanowiła nierzadko część posagu polskich panien szlacheckich i mieszczańskich. W nawiązaniu do przysłowia powyżej - zwłaszcza krakowska panna z faską piernikowego ciasta musiała być marzeniem

A oto przepis na ciasto piernikowe, które można przygotować na 4 tygodnie (sic!) przed pieczeniem i upiec na 3-4 dni przed świętami. Zgodnie z przepisem surowe ciasto musi dojrzeć nie mniej niż 2 tygodnie w chłodnym miejscu (parter lodówki lub chłodna piwnica). Długo trzeba czekać, ale efekt podobno wart jest zachodu…

Składniki:
- 1/2 kg prawdziwego miodu
- 2 szklanki cukru
- 25 dkg smalcu lub masła

Składniki podgrzać stopniowo, niemal do zawrzenia.
Masę ochłodzić. Do chłodnej lub letniej masy dodajemy stopniowo, wyrabiając ciasto ręką:

- 1 kg mąki
- 3 całe jaja
- 3 ścięte łyżeczki sody oczyszczonej, rozpuszczonej w 1/2 szklance zimnego mleka
- 1/2 łyżeczki soli
- 2-3 torebki korzennych przypraw do piernika (cynamon, goździki, imbir, kardamon itp.)
Można także dodać do ciasta garść pokruszonych orzechów włoskich i 3 łyżki drobno posiekanej i usmażonej w cukrze skórki pomarańczowej.

Następnie bardzo starannie wyrobione ciasto, po nadaniu mu kształtu kuli, wkładamy do kamionkowego (lub emaliowanego bez odprysków) garnka, przykrywamy czystą lnianą ściereczką i umieszczamy w chłodnym miejscu, by powoli dojrzało.

Dojrzałe ciasto dzielimy na 2-3 części i po rozwałkowaniu pieczemy na blasze.
Zaraz po upieczeniu placki są twarde, lecz po 2-3 dniach skruszeją i niemal rozpływają się w ustach.
Ochłodzone placki należy lekko przełożyć rozgrzanym, prawdziwym powidłem śliwkowym.
Można przełożyć kajmakiem, masą orzechową a nawet i marcepanową.
Jeśli upiekliśmy 3 placki można wykonać dwa różne przełożenia np. jedno z powideł, a drugie z masy rzechowej.

Bezpośrednio po przełożeniu piernik należy nakryć arkuszem papieru i równomiernie obciążyć deseczką.

Piernik staropolski długo zachowuje świeżość, zwłaszcza jeśli będziemy go przechowywać w chłodnym miejscu.

Na zawsze zapamiętam dzień, w którym w końcu Mikołaja udało się spotkać…

Mój wujek, który jest aktorem zrobił nam niespodziankę i za to wspomnienie jestem mu dozgonnie wdzięczna. Wypożyczył z teatru profesjonalny strój mikołajski, przykleił fachową brodę, zapakował prezenty w klasyczny, wielki, czerwony wór, który wrzucił na sanie…i ruszył wieczorową porą na przejażdżkę przed naszymi oknami. Nie tak ostentacyjnie. Szedł z wolna, zdrożony, jakby przybywał z bardzo daleka.
A my akurat wtedy wraz z bratem pilnie wypatrywaliśmy Mikołaja przez szybę okna. Na niebie, czy nie mknie na saniach, zaprzężonych w renifery, na dachach domów, czy przypadkiem nie wciska się do komina, na ziemi, czy nie idzie piechotą…W tym mroku bacznie śledziliśmy każdy przesuwający się cień i postać…I nagle pojawił się On na horyzoncie!
Brodził przez śnieg (6.12. bodajże 1984 roku był śnieg!) , ciągnąc sanie, na których znajdował się wielki wór z prezentami. Zaczęliśmy z bratem potwornie tłuc się w szyby, chcąc zwrócić jego uwagę, krzycząc “Mikołaju, tutaj jesteśmy!!!”…
Mikołaj przyszedł wówczas z wizytą. Widocznie usłyszał
Pamiętam jak przez mgłę, nadzwyczaj cicho wówczas mówił. Z tej wizyty wiele nie pamiętam, zapewne z oszołomienia i onieśmielenia spotkaniem ze świętym. Jednak widok “prawdziwego” Mikołaja z okna był absolutnie niesamowity, niemogący równać się z niczym innym!

Jak wszystkie dzieci, pisaliśmy z bratem listy do św. Mikołaja, które przyklejaliśmy do zewnętrznej szyby okna.
Po jakimś czasie i codziennym sprawdzaniu stanu korespondencji, ku naszej radości, listy w końcu znikały…
A w listach tych na ogół prosiliśmy z bratem o różne wymarzone zabawki, rokorocznie i bezskutecznie upominaliśmy się o kijki do nart (które ktoś wcześniej ukradł nam z klatki schodowej), kończąc tę litanię, może mało eleganckim, zdaniem “a resztę przynieś, co chcesz”. I zwykle ten Mikołaj, który pewnie nie mógł sprostać tym życzeniom i zachciankom przynosił to, co chciał…;)
Dlatego dziś wzruszam się i uśmiecham do siebie za każdym razem, jak widzę taki list przyklejony do szyby okna. Ktoś czeka…

Poniżej listy małych podopiecznych krakowskiego Hospicjum im. J. Tischnera, które co roku organzuje akcję Zostań św. Mikołajem. Każdy, kto chciałby wziąć udział w tym przedsięwzięciu może wybrać jeden z listów, publikowanych na stonie hospicjum i spełnić marzenia dzieci…
Niektóre listy są bardzo konkretne, o ściśle sprecyzowanych parametrach zabawek…niejednego Mikołaja mogą skonfudować ;), ale może warto choć raz nim zostać?

List do św. Mikołaja od jednego z małych podopiecznych krakowskiego Hospicjum im.J.Tischnera

Zabytkowa winda w kamienicy przy Pl. Szczepańskim 2. Fot. A. Szuwarzyńska

Apartmanenty przy Pl.Szczepańskim 2 Fot. A.Szuwarzyńska

Witraż na klatce schodowej w kamienicy przy Pl. Szczepańskim 2

Fragment witrażu

Antique Apartments