Racjonał biskupów krakowskich

poniedziałek, marzec 4, 2013

Racjonał królowej Jadwigi. Muzeum Katedralne na Wawelu. Obok: Stanisław Dziwisz w racjonale biskupów krakowskich.

Racjonał królowej Jadwigi. Muzeum Katedralne na Wawelu. Obok: Stanisław Dziwisz w racjonale biskupów krakowskich. Zdjęcia z DMAK

Racjonał jest ozdobną, symboliczną szatą liturgiczną, noszoną na mocy specjalnego papieskiego przywileju.
Pierwowzorem racjonału był efod – drogocenna i ozdobna szata noszona na piersiach przez arcykapłanów żydowskich. Na szacie tej były umieszczone w trzech rzędach po cztery, drogocenne kamienie, które symbolizowały 12 pokoleń izraelskich.

Początkowo racjonał nosili tylko papieże. Z biegiem czasu przywilej ten uzyskali biskupi, stojący na czele danych diecezji.
Odzienie to jest znakiem władzy arcykapłańskiej i bliskiego kontaktu z Bogiem. Przypisywana jest mu również symbolika cnót teologicznych i kardynalnych.

Na mocy specjalnego przywileju otrzymanego od Stolicy Apostolskiej, racjonału mogą używać hierarchowie m.in. Krakowa. Szatę tę wkłada się tylko podczas Mszy pontyfikalnej (nigdy żałobnej), jedynie w największe uroczystości np. racjonał biskupów krakowskich nałożył podczas swojego ingresu kard. Stanisław Dziwisz.

Racjonał świętej królowej Jadwigi lub tzw. racjonał biskupów krakowskich, znajdujący się w Muzeum Katedralnym na Wawelu prawdopodobnie po raz pierwszy założył biskup Jan Radlica w XIV wieku. Wspominam o nim dlatego, iż to właśnie on miał osobiście witać młodziutką Jadwigę, przybywającą do Krakowa. Królowa poznała go już wcześniej, gdyż biskup, będący równocześnie cenionym medykiem, leczył jej ojca - Ludwika. W dowód wdzięczności i uznania królowa Jadwiga miała, jak mówi tradycja, osobiście wyhaftować racjonał.
Na materii tej widnieje łaciński napis: Doctrina, Veritas, Prudentia, Simplicitas, co oznacza: Wiedza, Prawda, Roztropność, Prostota. Pojawia się tam również drugi napis: Hedvigis regina filia regis Ludovivi, co znaczy Królowa Jadwiga, córka króla Ludwika. W miejscu, gdzie krzyżują się wstęgi wyhaftowany jest złoty baranek, a na zakończeniu tych wstęg widnieją herby Polski i Węgier. Całe te wstęgi są pokryte małymi perłami, których jest podobno aż 40 000!

W wielu miejscach tradycja noszenia racjonału prawie całkowicie zanikła. Co ciekawe, zwyczaj ten po dzień dzisiejszy pielęgnowany jest już wyłącznie w Niemczech, Francji i w Polsce (właśnie w Krakowie).

Więcej o symbolice szat liturgicznych można przeczytać TUTAJ.

Comments are closed.