Święto Pesach

wtorek, marzec 30, 2010

W tym roku 29 marca rozpoczyna się żydowskie święto Pesach, które trwa 8 dni.
Upamiętnia ono wyzwolenie Żydów z niewoli w Egipcie oraz wyjście z tego kraju pod wodzą Mojżesza do Ziemi Obiecanej. Jednocześnie Peasch jest także świętem rolniczym, związanym ze zbiorem jęczmienia.

Podczas święta nie wolno jeść ani nawet mieć w domu pożywienia sporządzonego na zakwasie. Zgodnie z tradycją spożywa się natomiast chleb przaśny - macę, upieczoną z mąki zmieszanej z wodą. Wszelki zakwas zaś należy usunąć z domu. Częstą praktyką jest odsprzedawanie zakwasu nie-Żydowi, który po zakończeniu święta odkupuje się. Zwyczaj ten należy odnieść się do kontekstu historycznego. Tej nocy, której Żydzi mieli opuścić Egipt raz na zawsze, mieli bardzo mało czasu. Tak mało, że nie można było nawet pozwolić wyrosnąć pieczonemu chlebowi. Zabrano więc płaskie placki bez drożdży. W celu upamiętnienia tego zajścia, Bóg nakazał Mojżeszowi zarządzić raz do roku wyczyszczenie domostw i sposobów odżywiania się z jakichkolwiek ziaren poddanych procesom fermentacji.

Wieczorem w przeddzień święta odbywa się rytualne przeszukiwanie gruntownie już uprzątniętego domu, w celu odnalezienia wszelkich pozostałości zakwasu.
W wielu ortodoksyjnych domach żydowskich przechowywane są specjalne zastawy stołowe, używane wyłącznie w święto Pesach. Inne naczynia należy przed użyciem podać koszerowaniu, czyli oczyszczeniu (moczenie, wygotowywanie lub ewentualnie rozgrzanie w ogniu).

Kulminacyjnym momentem święta jest rodzinna wieczerza sederowa która ma miejsce pierwszego dnia wieczorem. Na świątecznym stole znajdują się rytualne potrawy:
- trzy placki przaśnego chleba (macy), symbolizujące trzy warstwy Izraelitów (kapłanów, lewitów oraz lud)
- zielenina (pietruszka lub rzodkiewka), które spożywa się maczając je uprzednio w słonej wodzie
- gorzkie zioła (chrzan), mające przypominać gorycz niewolniczego chleba
- potrawę z tartych jabłek, tłuczonych orzechów i cynamonu zalanych winem, na podobieństwo gliny, którą niewolnicy w Egipcie wyrabiali dla wznoszenia budowli faraona.
- pieczone mięso z kością i jajko pieczone w skorupie, mające z kolei przypominać baranka paschalnego i ofiarę, którą składano w Świątyni w Jerozolimie w wigilię święta.
Na stole stawia się także puchar napełniony winem, przeznaczony dla oczekiwanego, choć niewidzialnego gościa biesiady - proroka Eliasza, który odwiedza w tym czasie żydowskie domy. W tym celu otwiera się drzwi do mieszkania.

Podczas wieczerzy czyta się Hagadę - opowieść o wyjściu Żydów z niewoli w Egipcie. Zgodnie ze zwyczajem, jedno z obecnych dzieci zadaje cztery specjalne pytania dotyczące odmienności tego świątecznego wieczoru od wszystkich innych. Odpowiada na nie głowa rodziny, starając się objaśnić znaczenie tradycji. Każdy z obecnych biesiadników wychyla cztery kielichy wina, odpowiednio do czterech słów z Biblii - boskich obietnic wyzwolenia: “I wyprowadzę”, “I ocalę”, “I wyzwolę” i “Wywiodę”. Co ciekawe, pijąc należy opierać się na lewym boku, jak to było w zwyczaju w czasach starożytnych u wolnych, dostojnych obywateli, którzy ucztowali w półleżącej, swobodnej pozycji.
Na zakończenie wieczerzy podaje się ostatni kawałek macy (afikoman), odłożony na początku. Jest to zazwyczaj sposobność do dziecięcej zabawy…Afikoman należy zjeść przed północą, toteż dzieci próbują wcześniej wykraść go ukradkiem i schować, aby potem uzyskać okup za wskazanie miejsca ukrycia.

Maca

Maca

Zostaw komentarz